Της Κατερίνας Καρατάσου, Κτηνιάτρου Ο.Μ.Σ.Ε.
Μελισσοκομικό Βήμα, Φεβρουάριος 2013

Ως εργάτες της κυψέλης, οι μέλισσες είναι σύμβολο μιας εργατικής και ακμάζουσας κοινότητας που κυβερνάται από τη βασίλισσα μέλισσα. Εύλογα λοιπόν ως σύμβολα χρησιμοποιήθηκαν από βασιλιάδες και αυτοκράτορες, από την αρχαία Αίγυπτο (άπου συνδεόταν με τον Ρα. τον θεό ήλιο) ως τη Γαλλία του Ναπολέοντα.

Ως κάτοικοι του κόσμου μεταξύ γης και ουρανού. οι μέλισσες συμβολίζουν όλες τις πνευματικές αρχές και ιδανικά, και ενσαρκώνουν την ψυχή. Ιδιαίτερα στις σιβηρικές. κέντρο- ασιατικές και νότιο – αμερικανικές παραδόσεις συμβολίζουν την ψυχή που πετά μακριά από το σώμα.

Οι μέλισσες συμβολίζουν επίσης την ευγλωττία, την ομιλία και τη νοημοσύνη. Στα εβραϊκά, η λέξη για τη μέλισσα, Dbure (Δεβώρα), έχει την προέλευσή της στη ρίζα Dbr, που σημαίνει ομιλία.

Η διάσημη Πυθία, η ιέρεια του Απόλλωνα, καλούνταν και «μέλισσα των Δελφών». Η μέλισσα ήταν ένα έμβλημα της Πότνιας, της μινωικής Μηκυναϊκής «Κυράς των ζώων», που την αποκαλούσαν επίσης «η Αγνή Μητέρα Μέλισσα». Οι ιέρειες της λάμβαναν το όνομα «Μέλισσα», το ίδιο και οι ιέρειες της Άρτεμης και της Δήμητρας. Αλλά και η ιέρεια των Δελφών αναφέρεται συχνά ως μέλισσα. και ο Πίνδαρος σημειώνει ότι παρέμεινε «η Δελφική Μέλισσα» πολύ αφότου σφετερίστηκε ο Απόλλωνας το αρχαίο μαντείο και τη λάρνακα.

Ο ομηρικός ύμνος στον Απόλλωνα αναγνωρίζει ότι το δώρο της προφητείας του δόθηκε αρχικά από τρεις προελληνικές θεότητες του Αιγαίου, τρεις θεές μέλισσες, την Μέλαινα, την Κλεοδώρα και την Δάφνη.

Σε ιερό κείμενα από την Ινδία, η μέλισσα αντιπροσωπεύει το πνεύμα που μεθάει με το νέκταρ της γνώσης. Η χορδή του τόξου του Καμαντέβα. του Ινδού θεού της αγάπης, είναι φτιαγμένη από μέλισσες.

Λόγω του μελιού της και του κεντριού της, η μέλισσα θεωρείται επίσης έμβλημα ίου Χριστού: αντιπροσωπεύει τη γλυκύτητα και το έλεός του στη μια πλευρά και τη δικαιοσύνη του στην άλλη.

Το μέλι αποτελεί σύμβολο της αφθονίας και της γλυκύτητας σε όλες τις παραδόσεις. Στα ιερά κείμενα της ανατολής και της δύσης, το γάλα και το μέλι διατρέχουν σαν ποτάμια τη γη της επαγγελίας. Οι κελτικές παραδόσεις εξυψώνουν το υδρόμελι ως το ποτό των αθανάτων.
Στην ελληνική μυθολογία, το νέκταρ (μέλι) είναι το ποτό των θεών του Ολύμπου, είναι το σύμβολο της γνώσης, της μάθησης και της φρόνησης, είναι η τροφή που προορίζεται για τους εκλεκτούς, τους μυημένους και τους εξαιρετικούς ανθρώπους αυτού του κόσμου και τον επόμενου. Η ελληνική παράδοση υποστηρίζει ότι Πυθαγόρας δεν έτρωγε παρά μόνο μέλι καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Και στην Ινδική Αθάρβα Βέδα και σε αρχαιοελληνικά κείμενα, τα χρισμένα με μέλι χείλη αντιπροσωπεύουν το χάρισμα της ευγλωττίας. Ο Αχιλλέας και ο Πυθαγόρας τράφηκαν με μέλι οπό τη βρεφική ηλικία. Μέλι έχρισε τα χείλη του Πλάτωνα και του Πινδάρου.

Ο Βιργίλιος αποκαλεί το μέλι «ουράνιο δώρο της δρόσου», όπου π δρόσος είναι το σύμβολο της μύησης στα μυστήρια του κόσμου. Το μέλι υποδεικνύει ακόμη την ανώτατη ευδαιμονία, την κατάσταση που οι μύστες της ανατολής ονομάζουν νιρβάνα. Σύμβολο κάθε γλυκύτητας, το μέλι της γνώσης δημιουργεί την ευτυχία της ανθρωπότητας.

Στο Ισλάμ, σύμφωνα με τον Προφήτη, αποκαθιστά την όραση, συντηρεί την υγεία και αναζωογονεί τους νεκρούς. Στους Ινδιάνους της Αμερικής, το μέλι παίζει μεγάλο ρόλο στις τελετές και τις ιεροτελεστίες της μύησης και του καθαρμού.
Ως πηγή έμπνευσης, το μέλι έδωσε στον Πίνδαρο το δώρο της ποίησης και στον Πυθαγόρα το δώρο της επιστήμης.

Στη σύγχρονη ψυχαναλυτική σκέψη, το μέλι συμβολίζει τον «ανώτερο εαυτό», την έσχατη κατάληξη της διαδικασίας της αυτογνωσίας. Σαν αποτέλεσμα της μεταστοιχείωσης του εφήμερου νέκταρος σε μια εύγευστη και αιώνια (το μέλι δεν χαλάει!) τροφή, το μέλι συμβολίζει το μετασχηματισμό μέσω της μύησης, την εξύψωοη της ψυχής και την πλήρη ολοκλήρωση του ατόμου.

Η τελειότητα του μελιού το κάνει ένα σημαντικό στοιχείο σε πολλά τελετουργικά θρησκειών. Για τους Αιγυπτίους, το μέλι ήταν τα δάκρυα του 0εού Ρα. που έγιναν μέλισσες όταν άγγιξαν την άμμο της ερήμου και ήταν μέρος όλων των θρησκευτικών προσφορών στη φαραωνική Αίγυπτο. Το μέλι υπήρχε σε αφθονία στην αρχαία Αίγυπτο. Οι Εβραίοι ονόμαζαν την Αίγυπτο «η χώρα» που ρέει το γάλα και το μέλι.»

Στις Γραφές όλοι οι μεγάλοι προφήτες αναφέρονται στο μέλι. Το μέλι αντιπροσωπεύει το λόγο, την ηπιότητα, τη δικαιοσύνη, την αρετή και τη θεία καλοσύνη.

Στο Κοράνι διαβάζουμε: «Το μέλι είναι η πρώτη ευλογία που ο θεός έδωσε στη γη». Η αραβική λέξη για τη μέλισσα είναι ναχλάτ που σημαίνει δώρο και η λέξη για το μέλι είναι χαν. Η λέξη αυτή αποτελεί πιθανά τη ρίζα του γερμανικού χόνιχ (honig) και του αγγλικού χάνι (honey), καθώς η Αραβία ήταν το τελευταίο σκαλοπάτι οίο πέρασμα ίου μελιού στην Ευρώπη από την Ανατολή.

Η χρήση του μελιού εσωτερικά και εξωτερικά ως θεραπευτικού μέοου πρέπει να είναι πολύ παλαιότερη από την ιστορία της ίδια της ιατρικής. Το μέλι αποτελεί την αρχαιότερη πανάκεια. Για τους αρχανθρώπους το μέλι ήταν πρώτα – πρώτα η μοναδική γλυκιά τροφή, καθώς οι επιστήμονες σήμερα μας λένε ότι οι αρχαίες αβελτίωτες ποικιλίες οπωροφόρων δεν παρήγαγαν ιδιαίτερα γλυκά φρούτα. Ήταν επίσης η πιο υψιθερμιδική τροφή μέχρι να γίνουν σαρκοφάγοι και να τρώνε λίπος. Ανθρωπολόγοι ισχυρίζονται σήμερα ότι το μέλι επιτάχυνε την εξέλιξη του εγκεφάλου, ο οποίος, ως γνωστόν, τρέφεται μόνο με γλυκόζη.

Ας φανταστούμε τώρα τους αρχανθρώπους να παρατηρούν ότι το μέλι δεν χαλάει όπως όλα τα άλλα τρόφιμα. Να κάνουν τη σκέψη να συντηρήσουν κάποια τρόφιμα μέσα σε μέλι. Να κάνουν τη σύνδεση πως μια κακοφορμισμένη πληγή μοιάζει με χαλασμένο τρόφιμο και να βάζουν μέλι πάνω στην πληγή. Και, ω του θαύματος, η μόλυνση να σταματάει κι η πληγή να επουλώνεται….

Αν και αυτή η φάση της μελισσοθεραπείας είναι φυσικά μη καταγεγραμμένη, στους ιστορικούς χρόνους οι γραπτές αναφορές περισσεύουν.
Οι αιγυπτιακοί πάπυροι είναι γεμάτοι εγκώμια για τις θεραπευτικές ιδιότητες του μελιού, ιδιαίτερα ο πάπυρος Έμπερς (EbersL Σύμφωνα με αυτήν την αρχαιότατη πηγή γνώσης, το μέλι ήταν ένα δημοφιλές θεραπευτικό μέσο, πρακτικό υπήρξαν ελάχιστα φάρμακα στην αρχαία Αίγυπτο που δεν περιείχαν μέλι… Οι περισσότερες αιγυπτιακές συνταγές ήρθαν στην Αρχαία Ελλάδα και οι ‘Έλληνες τις εισήγαγαν στην Ευρώπη όπου αρκετές χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα.

Στην αρχαία Κίνα το μέλι χρησιμοποιήθηκε κυρίως ως θεραπευτικό μέσο και δευτερευόντως ως γλυκαντικό, αφού η Κίνα είναι πατρίδα του ζαχαροκάλαμου.

Στην Ινδία, την Περσία, την Αραβία, την Ασσυρία, την Ελλάδα και τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, το μέλι είχε μεγάλη ζήτηση ως θεραπευτικό μέσο για εσωτερική και εξωτερική χρήση.

Ο πατέρας της Ιατρικής Ιπποκράτης (462-352 π.Χ.) συνιστούσε το μέλι σε όλους τους ανθρώπους αλλά ιδιαίτερα στους ασθενείς. 0 Δημόκριτος. όταν ρωτήθηκε πώς είναι δυνατόν να διατηρηθούν οι άνθρωποι υγιείς και μακροβιότεροι απάντησε: «Ει τα μεν έξωθεν ελαίω του σώματος τα δε ένδοθεν μέλιτι χρίσοιντο».

Η Βίβλος (και η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη), το Ταλμούδ, το Κοράνι, τα ιερά βιβλία της Ινδίας, της Κίνας, της Περσίας και της Αιγύπτου, όλα μιλούν για το μέλι σε εγκωμιαστικούς τόνους, ως τρόφιμο, ποτό και φάρμακο.

Ο Σολομώντας στις παροιμίες του (24:13) συμβουλεύει: «Γιε μου, να τρώς μέλι, γιατί είναι καλό.» Οι Εβραίοι υποστήριζαν ότι το μέλι προάγει το πνεύμα και τη διάνοια. 0 Μωυσής, μόνος στις ερημιές, βύζαξε μέλι από ένα χαλίκι (Έξοδος. Π. 23:8). 0 Ιωνάθαν, ο γιος του βασιλιά Σαούλ, ενώ διέσχιζε το δάσος κατά τη διάρκεια του πολέμου ενάντια στους Φιλισταίους, βρήκε μια κηρήθρα, βύθισε τη λόγχη του στο μέλι και έφαγε αρκετά για να αποκαταστήσει τη χαμένη δύναμη του. Τα μάτια του φωτίστηκαν με την βοήθεια του μελιού, και μετά κατανοούσε τους ανθρώπους καλύτερα
από τον πατέρα ίου. Εντούτοις, καταδικάστηκε αε θάνατο επειδή έφαγε το μέλι σε μια ημέρα αποχής από κάθε τροφή.

Το Κοράνι, ο κώδικας του Ισλάμ, συστήνει το μέλι ως θρεπτικό τρόφιμο και άριστο φάρμακο. 0 Μωάμεθ λέει: «Το μέλι είναι η θεραπεία για όλες τις ασθένειες» και παρακάτω: Το μέλι είναι το φάρμακο του σώματος και το Κοράνι το φάρμακο της ψυχής. Να επωφελείστε και από τα δύο». Οι Άραβες πριν φάνε μέλι αναφωνούν Μπισμ Αλλάχ (στο όνομα του 0εού) ή Αλλάχ ου ακμπάρ (ο Θεός είναι μεγάλος).

Θεραπευτικά το μέλι χρησιμοποιήθηκε από τους αρχαίους λαούς, για παθήσεις του πεπτικού, (το γάλα και το μέλι ήταν η επιλογή των αρχαίων Αιγυπτίων για τη σίτιση των νηπίων), ως ευχάριστο καθαρτικό, για τα παράσιτα του πεπτικού, για αναπνευστικά προβλήματα, ως αντιβηχικό, αποχρεμ- πτικό και μαλακτικό, σε αϋπνίες ως ηρεμιστικό, σε παθήσεις του ουροποιητικού (νεφρίτιδες και λιθιάσεις), ως διουρητικό και σε παθήσεις των οφθαλμών. Ειδικά το αττικό μέλι είχε μια πρόσθετη φήμη ως θεραπευτικό μέσο για τις φλεγ-μονές των ματιών. Σε έναν από τους αιγυπτιακούς παπύρους αναφέρεται ότι ένα άτομο ικέτευσε να του φέρουν μέλι από την Αττική για τα μάτια του.

Εξωτερικά χρησιμοποιήθηκε σε δερματικές παθήσεις τραύματα και χειρουργικά τραύματα, εγκαύματα και έλκη, ακόμα και της ευλογιάς και της τριχόπτωσης. Χρησιμοποιήθηκε επίσης ως έκδοχο για τα πιο πικρά φάρμακα. Περιγραφές της χρήσης του και συνταγές βρίσκουμε από τους Ιπποκράτη, Δημόκριτο, Πυθαγόρα, Αριστόξενο, Διοσκουρίδη, Γαληνό, Κέλσο, Πλίνιο, Λουκρήτιο, Πορφύριο, Ελ Μπαορί και σε πολλές ακόμα πηγές από την αρχαιότητα ως το Μεσαίωνα και πιο πρόσφατα μέχρι τη σημερινή ολοένα διογκούμενη επιστημονική βιβλιογραφία.

Κλείνοντας επιτρέψτε μου να σχολιάσω την ανάγκη να θυμηθούμε σήμερα και να θυμίσουμε τις αρχαίες ιερές παραδόσεις. Στην εποχή μας «ιερό» θεωρείται μόνο το κέρδος, και τα πράγματα έχουν χάσει την ιερότητα, το συμβολισμό τους. Δεν χάνουν αυτό σε αξία όμως, η δική μας ζωή είναι που φτωχαίνει καθώς γίνεται ολοένα πιο πεζή και μοναχική, ξεκομμένη από την ολότητα του κόσμου.

Για τους προγόνους μας, ανεξαρτήτως θρησκείας, υπήρχε η αίσθηση ότι ανήκουν σε μια ολότητα όπου κάθε πράγμα έχει τη θέση του και κάθε ζωή ένα σκοπό, ένα νόημα. Οι τελετές υπήρχαν για να τους βοηθάνε να το βιώνουν αυτό στην καθημερινότητά τους. Εμείς σήμερα πρέπει να ξαναβρούμε τη συνέχεια της παράδοσης για να ξαναβρούμε και το νόημα που έχουμε χάσει, να ξαναβρούμε το θαυμαστό στα μικρά απλά πράγματα, όπως σε μια κουταλιά γλυκό μέλι.

Τεύχος_60

 

Κερδίστε έκπτωση 15%

Αφήστε τα στοιχεία και κερδίστε το ΔΩΡΟ σας!

Ευχαριστούμε για την εγγραφή.

Κερδίστε έκπτωση 15% & δείτε το VIDEO

Αφήστε τα στοιχεία και κερδίστε το ΔΩΡΟ σας!

Ευχαριστούμε για την εγγραφή.

Κερδίστε eBOOK

Αφήστε τα στοιχεία και κερδίστε το eBook με συμβουλές και λύσεις για τη μελισσοκομία!

Ευχαριστούμε για την εγγραφή.

Κερδίστε έκπτωση 15%

Αφήστε τα στοιχεία και κερδίστε το ΔΩΡΟ σας!

Ευχαριστούμε για την εγγραφή.

Κερδίστε έκπτωση 15%

Αφήστε τα στοιχεία και κερδίστε το ΔΩΡΟ σας!

Ευχαριστούμε για την εγγραφή.

Κερδίστε έκπτωση 15%

Αφήστε τα στοιχεία και κερδίστε το ΔΩΡΟ σας!

Ευχαριστούμε για την εγγραφή.

Κερδίστε έκπτωση 15%

Αφήστε τα στοιχεία και κερδίστε το ΔΩΡΟ σας!

Ευχαριστούμε για την εγγραφή.

Μπείτε στη λίστα μας για Ενημερώσεις!

Εγγραφείτε στη λίστα μας για ενημερώσεις και νέα προϊόντα της εταιρίας μας.

Ευχαριστούμε για την εγγραφή!