Αλέξανδρος Παπαχριστοφόρου, Διδάκτορας Μελισσοκομίας Α.Π.Θ. ,Εργαστήριο Φυσιολογίας Ζώων, Τμήμα Βιολογίας, Α.Π.Θ.

Κατά τα σεμινάρια που διοργανώνει το καλοκαίρι ο ΕΛΓΟ «ΔΗΜΗΤΡΑ», είχα την ευκαιρία να συναντήσω αρκετούς μελισσοκόμους σε διαφορετικές περιοχές της χώρας. Οι περισσότεροι, είχαν πολύ καλή σχέση με το διαδίκτυο και το χρησιμοποιούσαν ως την κύρια πηγή ενημέρωσής τους (αν όχι την αποκλειστική) για όλα τα μελισσοκομικά θέματα.

Το γεγονός αυτό, πέρα από τα προφανή θετικά, εμπεριέχει, δυστυχώς, τον κίνδυνο παραπληροφόρησης. Η διάδοση ενός π.χ. λανθασμένου χειρισμού ή μίας π.χ. λανθασμένης θεραπευτικής μεθόδου για τη βαρρόα, μέσω του διαδικτύου φτάνει σε χρόνο ρεκόρ σε ένα μεγάλο αριθμό μελισσοκόμων και αναπαράγεται συνεχώς. Γνωρίζω προσωπικά περιπτώσεις μελισσοκόμων που κλαίνε τα μελίσσια ή την παραγωγή τους από εφαρμογή ενός σκευάσματος που υποσχόταν θαύματα (στο διαδίκτυο). Το μόνο θαύμα που έκανε ήταν να μετατρέψει τα μελίσσια φίλων μελισσοκόμων σε μία ανάμνηση… Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή γιατί πολύ συχνά το ίντερνετ γίνεται η καλύτερη πηγή μη έγκυρων πληροφοριών. Ή, η καλύτερη πηγή για να εμφανίζονται κάποιοι ως ειδήμονες και συχνά, έναντι αμοιβής, να μεταλαμπαδεύουν τις «γνώσεις» τους σε αρχάριους μελισσοκόμους, υποσχόμενοι μεγάλη παραγωγή, ορθές μελισσοκομικές πρακτικές, παραγωγή βιολογικών προϊόντων, παραγωγή από θαυματουργές νέες κυψέλες κτλ. Ίσως σε ένα από τα επόμενα τεύχη της Μελισσοκομικής Επιθεώρησης, όταν θα έχω χρόνο για περισσότερους μπελάδες από όσους ήδη έχω, να παρουσιάσω μερικούς τέτοιους ιστότοπους. Για την ώρα, προσπαθήστε πάντα να ελέγχετε τουλάχιστον τις πηγές προέλευσης της κάθε πληροφορίας, όπου αυτή είναι φανερή. Ιδιαίτερα στις ελληνικές ιστοσελίδες γιατί σε πολλές χώρες του εξωτερικού, τα πράγματα είναι σαφώς καλύτερα. 0 όγκος των πληροφοριών ξεκινάει συνήθως από ειδικούς, ερευνητές, επιστήμονες, υπεύθυνους μελισσοκομικούς συλλόγους με την εποπτεία επιστημόνων κτλ. Και οι μελισσοκόμοι που στο εξωτερικό χρησιμοποιούν μαζικά το διαδίκτυο για ενημέρωση, προστρέχουν κυρίως σε τέτοιες έγκυρες πηγές και είναι ιδιαίτερα υποψιασμένοι και καχύποπτοι για πληροφορίες αμφιβόλου προέλευσης. Στο εξωτερικό, τα τελευταία χρόνια οι μελισσοκόμοι έχουν μέσω του διαδικτύου ένα ακόμη μέσο ενημέρωσης στη διάθεση τους: την ηλεκτρονική μάθηση (e-learning). Υπάρχουν πλέον πολλά πανεπιστήμια, μεμονωμένοι επιστήμονες ή μελισσοκομικοί φορείς, οι οποίοι έχουν δημιουργήσει μία σειρά «μαθημάτων» για τη μελισσοκομία, αρχίζοντας από τα πιο απλά και αγγίζοντας μέχρι και τα πιο εξειδικευμένα θέματα της μελισσοκομικής θεωρίας και πράξης.

Πολλοί μελισσοκόμοι και στην Ελλάδα αυτή τη χρονιά, έχουν επικοινωνήσει με τη στήλη ζητώντας πληροφορίες για το e-learning σε θέματα μελισσοκομίας. Οι περισσότεροι ζητούσαν ακριβώς το ίδιο πράγμα: μία ηλεκτρονική διεύθυνση με καλό e-learning σε θέματα μελισσοκομίας. Ψάχνοντας το διαδίκτυο, κατάφερα να εντοπίσω πάρα πολλά «ηλεκτρονικά σχολεία». Τα περισσότερα στις ΗΠΑ και σχεδόν όλα, αποκλειστικά ή σε συνεργασία με πανεπιστημιακά ιδρύματα ή μεμονωμένους επιστήμονες. Φυσικά, και εδώ το χρήμα παίζει δυστυχώς το ρόλο του. Η πλειοψηφία τους, πέρα από μία κατατοπιστική εισαγωγή και δείγμα για το τι περιέχουν, είναι επί πληρωμή. Ευτυχώς όμως όχι όλα. Μετά από αρκετό ψάξιμο, παρουσιάζεται ενδεικτικά από την παρούσα στήλη, ένα παράδειγμα ιστότοπου που προσφέρει διδασκαλία για διάφορα μελισσοκομικά θέματα, από και προς τους μελισσοκόμους, χωρίς χρέωση.

Πρόγραμμα ηλεκτρονικής εκπαίδευσης από τους μελισσοκόμους του Οχάιο
Στις ΗΠΑ, στην πολιτεία του Οχάιο, δραστηριοποιείται η τοπική ομοσπονδία μελισσοκόμων, η οποία είναι ιδιαίτερα ενεργή και στο διαδίκτυο. Μπορείτε να επισκεφθείτε τον ιστότοπό τους με ηλεκτρονική διεύθυνση www.ohiostatebeekeepers.org. Η συγκεκριμένη κατηγορία που μας ενδιαφέρει, έχει τίτλο «training program» (πρόγραμμα εκπαίδευσης). Παρουσιάζεται από δύο μελισσοκόμους της ομοσπονδίας τους και Βασίζεται σε Βιβλίο του Δρ. James Tew, του Πανεπιστημίου του Οχάιο, Πρόκειται για ένα σύστημα ηλεκτρονικής εκπαίδευσης που διέπεται από μία απλή αρχή: όλες οι πληροφορίες παρέχονται με οπτικοακουστικό υλικό! Η «ύλη» των μαθημάτων παρουσιάζεται σε 34 Βίντεο διάρκειας από 4 έως 10 λεπτών το καθένα. Τα Βίντεο συνοδεύονται από τη συμμετοχή ή απλά την αφήγηση των παρουσιαστών, φυσικά στα αγγλικά. Η θεματολογία καλύπτει όσα πραγματικά χρειάζεται να ξέρει (κυρίως) ένας αρχάριος μελισσοκόμος. Η κάθε ταινία ξεκινάει με τα αντικείμενα του «μαθήματος» και ακολουθεί το Βίντεο. Αναλύονται με κάθε λεπτομέρεια θέματα απλά, όπως η κατασκευή μίας κυψέλης, η πυροσφράγιση, το άναμμα του καπνιστηριού κτλ. Αναλύονται επίσης θέματα για πιο προχωρημένους μελισσοκόμους όπως η αξιολόγηση της απόδοσης της βασίλισσας, η σύλληψη και εγκατάσταση αφεσμών, τα μελισσοδέματα, οι μεταφορές, το ξεχειμώνιασμα, η τροφοδοσία, ο μελισσοκομικός εξοπλισμός κτλ. Όλα τα βίντεο, κάτω από την οθόνη, συνοδεύονται από βασικές ερωτήσεις για να είναι Βέβαιος ο μελισσοκόμος ότι κατανόησε τα κύρια σημεία του «μαθήματος». Επίσης, μπορεί να επικοινωνήσει άμεσα (μέσω φόρμας ηλεκτρονικού ταχυδρομείου) με την ομάδα του ηλεκτρονικού σχολείου, ρωτώντας όποια απορία του έχει δημιουργηθεί σχετικά με το Βίντεο που παρακολούθησε. Πέρα από τα πολλά και σημαντικά Βίντεο που μπορεί να παρακολουθήσει κανείς, στο τέλος της σχετικής λίστας, υπάρχουν τρεις ξεχωριστές παραπομπές, σε τρεις παρουσιάσεις με θέμα τις μέλισσες και τα ακάρεα που τις παρασιτούν, την εμπορική επικονίαση και τη δυναμική της επικονίασης. Οι τρεις αυτές παρουσιάσεις διαρκούν περισσότερο (η πρώτη έχει διάρκεια σχεδόν μία ώρα) και είναι αναλυτικότατες, με αφήγηση και εικόνες (όχι Βίντεο).

Αν και όλα τα μαθήματα είναι στα αγγλικό και οι μελισσοκομικές συνθήκες στις οποίες αναφέρονται είναι φυσικά διαφορετικές από τις ελληνικές, αξίζει να επισκεφτεί κανείς τον ιστότοπο. Ακόμη και αν δεν μιλάει αγγλικά, οι εικόνες που θα παρακολουθήσει θα του δώσουν αρκετές χρήσιμες πληροφορίες. Φυσικά, πάντα ελπίζουμε πως τέτοιες προσπάθειες θα βρουν μιμητές και θα εμφανιστούν αργά ή γρήγορα και στα ελληνικά. Για την ώρα, στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Κύπρου έχει ξεκινήσει η διαδικασία και αν όλα πάνε καλά, τα πρώτα μαθήματα αναμένονται στις οθόνες του χρόνου το φθινόπωρο. Μέχρι τότε μπορείτε να περιπλανηθείτε στον αχανή χώρο του διαδικτύου ψάχνοντας αντίστοιχες δημιουργίες, πάντα όμως με προσοχή στην πηγή και την ποιότητα της πληροφόρησης!